Không ai biết người Quảng Nam đến Trường Sa lúc nào, nhưng cùng với ngư dân cả nước, họ hiện diện nơi đầu sóng ngọn gió của Tổ quốc. Họ hóa thân thành tình yêu, hơi thở mà đất và người Quảng Nam dành cho quần đảo thiêng nơi xa xăm đất mẹ…

Một góc Trường Sa. Ảnh: HỒ TẤN VŨ

“Hồ” giữa biển

Đảo Đá Tây là một trong những đảo chìm rộng nhất của quần đảo Trường Sa, dấu tích của miệng núi lửa hàng triệu năm trước phun trào giữa lòng đại dương. Nhìn trên hải đồ của hải quân có thể thấy rõ miệng núi hình ê-líp với chiều rộng khoảng 10km, dài 7km, độ sâu trung bình 8 - 15 mét. Ngư dân Trường Sa quen gọi khu vực đảo Đá Tây là “hồ”, bởi sự tĩnh lặng của gió và êm ả sóng. Ở đó, tất cả tàu thuyền của ngư dân đều được che chắn an toàn bất kể khi có gió mùa đông bắc hay tây nam. Sóng trong lòng “hồ” Đá Tây luôn thấp hơn những con sóng bên ngoài chừng 2 - 3 cấp. Chính vì vậy, đảo Đá Tây là một trong những nơi trú bão lý tưởng nhất của ngư dân tại Trường Sa. 

Trước ngày bão nổi, Đá Tây bình yên đến kỳ lạ. Cuối đông nhưng biển giống hệt như trời tháng ba, một vài con sóng lăn tăn vỗ nhẹ dưới thành tàu. Mặt nước một màu ngọc bích phẳng lì. Những đám mây ráng đỏ, cong theo mặt biển lúc hừng đông, như ai cầm bút nguệch ngoạc lên cuối nền trời. Đại úy Nguyễn Tiến Dũng, thuyền trưởng tàu Trường Sa 21, chậm rãi đi lại phía sau boong lái. Thỉnh thoảng ông đưa ống nhòm quan sát các mục tiêu đang di động trên biển. Bất chợt thuyền trưởng trẻ tuổi thở dài: “Rất nhiều tàu câu mực sắp vào “hồ”. Trời sắp có bão rồi. Tôi phải đề nghị máy trưởng thả thêm neo. Ngày mai sẽ có gió đấy!”. Đại úy Dũng nói vội rồi tiến nhanh về phía buồng lái. Hai chiếc neo phụ được thủy thủ mặt boong tức tốc thả xuống đáy nước. Một cuộc họp khẩn với toàn bộ thủy thủ đoàn bàn phương pháp ứng phó bão. Máy trưởng kiểm tra tất cả các chi tiết lần cuối, hai máy chính của tàu khởi động khi có gió. Thuyền trưởng Dũng dặn dò: “Khi các tàu cá vào thả neo. Tất cả các thủy thủ làm nhiệm vụ mặt boong phải hết mình giúp sức. Đưa thêm dây buộc cho ngư dân buộc tàu. Tất cả kết thành bè và tàu Trường Sa 21 là tàu mẹ làm nhiệm vụ che chở chính”.

Ngư dân Núi Thành làm thủ tục đóng dấu xác định nhật ký đánh bắt tại đảo Đá Tây.

Phía cửa luồng, từng đoàn tàu câu mực nối đuôi nhau vào lòng “hồ” Đá Tây. Những con tàu cồng kềnh với giàn phơi mực trên lưng lao nhanh về phía tàu Trường Sa 21. Ông Tô Văn Lanh, chủ tàu QNa – 91799 TS áp sát mạn tàu, hô lớn: “Mấy chú hải quân ơi, cho tui cột neo trốn bão nhờ hỉ!”. Vừa dứt lời, đã thấy thủy thủ đoàn nhanh chóng tiếp cận mặt boong và quăng dây cột tàu. Tàu QNa 91799 buộc trước, đến QNa-91648, rồi QNa-73091… Gần chục chiếc tàu của ngư dân Quảng Nam kẹp sát đuôi con tàu Trường Sa 21. Đại úy Dũng, người Hà Tĩnh, kéo tôi lại phía đuôi tàu cười khẽ: “Tối nay, chú tha hồ nói tiếng Quảng”. 

Hàng chục tàu cá vào hồ Đá Tây tránh bão, ngoài “tàu mẹ” Trường Sa 21 với độ giãn nước gần 3.000 tấn, còn có hàng loạt tàu lớn khác như tàu Biển Đông, Đá Tây 01, Đá Tây 03, Đá Tây 04… nhưng tất cả các tàu mực Quảng Nam đều nối nhau bên dưới tàu Trường Sa 21. Đến tối, khi các ngư dân, chủ tàu lắc thúng chai bơi đến tiếp cận thủy thủ đoàn, mới hay rằng họ đã quen nhau lâu rồi, như anh em một nhà.

Tình người trên sóng

Căn phòng của thuyền trưởng và phòng câu lạc bộ không đủ chỗ cho hơn 40 ngư dân Quảng Nam gặp mặt. Ngồi bệt trước mặt boong, trên nắp hầm hàng, họ hàn huyên sau những ngày xa cách. Đại úy Dũng bảo anh nuôi và bếp trưởng mang trà, bánh, nước ngọt và thuốc lá ra mời. Chính tay thuyền trưởng rót trà mời khách. Ngư dân giữa Trường Sa đã là anh em, nhưng riêng với người Quảng Nam, thuyền trưởng Dũng có một ân tình đặc biệt. Ông nhớ vanh vách những ngư dân ông từng gặp mặt. Biết chủ tàu QNa – 91799 TS là ông Tô Văn Lanh quê xã Bình Minh, huyện Thăng Bình. Ông Dũng hỏi thăm các ngư dân quê Bình Minh như ông Đặng Tấn Hồng, Trần Công Mạnh, Nguyễn Văn Bửu, Nguyễn Bằng… - những người đã từng lên tàu Trường Sa 21 từ nhiều năm trước. Thuyền trưởng Dũng quả quyết, có dịp về Quảng Nam sẽ đến thăm nhà ngư dân từng gặp nhau giữa biển.

Tàu Trường Sa 21 chuyển lương thực, thực phẩm hỗ trợ ngư dân Quảng Nam.

Biển đêm vẫn lặng yên trước ngày bão. Trăng cuối mùa chếch bóng. Nhấp chén trà đắng, thuyền trưởng Dũng kể: “Năm trước, tàu anh Nguyễn Văn Bửu hỏng máy. Tôi đưa 4 thợ máy của tàu qua sửa giúp một ngày. Hôm sau, anh Bửu quyết định ở lại đánh cá 2 đêm để biếu tàu. Gần 1 tấn cá thu bè con to  20 - 30kg được gởi đến. Chúng tôi ăn không hết, mà tình cảm quá, chẳng biết xử lý sao!”. Nghe chuyện, ông Lanh nhanh nhẹn giải thích: “Quảng Nam tôi là rứa, chỉ có tấm lòng. Các anh không nhận thì tụi tui áy náy lắm!”. Cứ thế, bên ly trà đắng, họ hỏi thăm nhau về gia đình, con cái, bàn bạc kế hoạch tiếp dầu hiệu quả cho việc đánh bắt cá mùa đông ở Trường Sa… 

Một đường ống dẫn nước ngọt cắm thẳng từ hầm tàu băng qua mặt nước chạy thẳng vào những con tàu cá nằm phía sau đuôi. Hai ngư dân trẻ Long và Tuấn tranh thủ chạy ngay vào phòng tắm công cộng trên tàu tắm nước ngọt. Muối, đường, bí đao, rau xanh và một can rượu nhỏ và một chồng đĩa phim, ca nhạc của tàu Trường Sa 21 được chuyển qua tàu cá. Tất cả họ đều sẵn sàng đối mặt bão. Thuyền trưởng Dũng xúc động: “Cứ thấy người Quảng Nam là tôi canh cánh lo. Năm 2009, tàu chúng tôi chở một ngư dân Núi Thành về Vũng Tàu khi nghe tin con gái anh ấy 13 tuổi chết đuối ở quê trong đất liền. Đó là chuyến đi biển đầu tiên cũng là cuối cùng của người đàn ông mất con ấy”. 

Kiên cường và hào sảng

Sáng ngày bão nổi, chúng tôi không thấy bình minh. Biển đùng đùng nổi gió, chân trời tối sầm, nhiều đám mây đen sà thấp như quấn lấy các con tàu. Những chiếc thuyền lắc lư như ai cầm phía đuôi đập mạnh xuống mặt biển. Tàu Trường Sa 21 nổ hai máy chính sẵn sàng tăng tốc để kéo đoàn tàu câu mực khi gió mạnh đẩy tất cả vào bãi cạn san hô. 

Những cột sóng cao gần 5 mét quất mạnh vào nhà công vụ trên đảo. Đảo trưởng, Đại úy Phùng Mạnh Dũng dùng ICOM thăm hỏi từng ngư dân và chỉ huy tình hình chống bão. Hơn 3 giờ chống chọi, sóng gió bắt đầu lắng xuống. Đảo trưởng Dũng thở phào: “Năm nào cũng hơn chục cơn bão và không biết bao nhiêu áp thấp quật vào đây. Cơ cực mãi thành quen”. Ông bảo, chỉ có ngư dân Quảng Ngãi, Quảng Nam hành nghề mực khơi là thường xuyên ở lại với Trường Sa quanh năm. Nhắc về người Quảng, vị đảo trưởng người Hà Tĩnh mắt bừng sáng, thán phục: “Họ câu mực từ mùa hè sang đông, đi từ Hoàng Sa xuống Trường Sa và hiện diện khắp nơi ở biển Đông này. Người Quảng rất chăm chỉ, chịu khó mà kiên cường”. Mở cuốn sổ thống kê việc xác nhận, đóng dấu trong nhật ký đánh bắt cho ngư dân, ông Dũng nhớ rõ từng tên tuổi, từng số hiệu của các con tàu Quảng Nam: “Chúng tôi vẫn trông họ đến. Chẳng để làm gì nhưng đảo vẫn mong có khách để hỏi thăm. Ngư dân mình hiện diện, làm ăn, sinh sống ở đây càng nhiều rõ ràng việc khẳng định chủ quyền của mình càng mạnh. Người Quảng Nam anh dũng nơi nào họ cũng sống mãnh liệt và kiên trung!”. 

Ba năm làm đảo trưởng, hàng ngàn lượt tàu Quảng Nam đã vào Đá Tây đóng dấu. “Ngày đầu tiên tôi đóng dấu cho ngư dân Quảng Nam phải thông qua… phiên dịch - Đảo trưởng Phùng Mạnh Dũng cười hiền - Tôi không nghe được tiếng Quảng, nhưng hôm nay tôi giả được giọng Quảng. Giọng nói hào sảng như tính khí con người họ vậy. Từ xa nghe họ cãi nhau biết là tàu của người Quảng Nam rồi!”.

HỒ TẤN VŨ

Theo baoquangnam